Provinciale Statenverkiezingen 1991

Uit: P. Lucardie, M. Nie­boer en I. Noomen, 'Kroniek 1991. Overzicht van de partijpolitieke gebeurte­nissen van het jaar 1991' in: G.Voerman (red.), Jaarboek 1991 Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (Groningen 1991), 14-61, aldaar 14-16.

Provinciale Statenverkiezingen 1991

Op 6 maart vonden verkiezingen voor de Provinciale Staten plaats. De opkomst was lager dan ooit: slechts 52,3% van de kiesgerechtigden bracht een stem uit. In de provincies Noord-Brabant, Zuid- en Noord-Holland kwam zelfs minder dan de helft van de kiesgerechtigden naar het stembu­reau.

De PvdA leed in alle provincies forse verlie­zen: meer dan één miljoen kiezers keerden haar de rug toe (zie tabel). Als het Tweede Kamer­verkiezingen waren geweest, had zij 17 van de 49 zetels op moeten geven. Het verlies van de PvdA kwam voor­namelijk ten goede aan D66. De Democraten behaal­den vrijwel evenveel stem­men en Statenzetels als de VVD, die zich ten opzichte van 1987 goed wist te handhaven. Groen Links, die nu overal met één lijst uitkwam, profi­teerde weinig van de terug­gang van de PvdA: de nieuwe partij behaalde slechts vier ze­tels meer dan CPN, PPR, PSP en EVP samen in 1987. Het CDA leed enig verlies in het Wes­ten van het land, terwijl de christen-democraten in het Noorden en in Limburg juist winst boekten.

Opvallende winnaars waren - naast D66 uiteraard - de regionale partijen. De Fryske Nasjonale Party (FNP) en de Partij Nieuw Limburg (PNL) wisten beide hun zeteltal uit te breiden, ter­wijl de Onafhankelijke Partijen Drenthe (OPD) en de Brabantse Onafhankelijke Federatie (BOF) hun debuut bij de Staten­verkie­zingen met één respectievelijk twee zetels beloond zagen. Al­leen de lijst Lokale Partijen Gelderland slaagde er niet in een zetel te behalen. Afge­zien van de FNP zijn genoemde par­tijen eigen­lijk provinci­ale coalities van lokale partijen, die veelal van mening zijn dat de landelijke partijen onvoldoende rekening houden met regiona­le belangen. Dat geldt minder voor de Zeeuw­se partij Delta Anders (DA), die werd opgericht door leden van de PPR die niet wensten op te gaan in Groen Links. Ook deze partij won twee zetels, terwijl Groen Links in Zee­land slechts één zetel behaalde.

Tot de winnaars behoorden ook de Centrumdemocraten (CD), die in de provincies Noord- en Zuid-Holland en Utrecht telkens één zetel behaal­den. Extreem-linkse partijen deden het minder goed; de Socialistiese Partij (SP) kon wel haar electoraat maar niet haar zeteltal vergroten, terwijl de Socialistiese Arbeiders­partij (SAP) en het Verbond van Com­munisten in Neder­land (VCN) geen zetels be­haalden. De Groenen handhaafden hun zetel in de Noord-Hol­land­se Sta­ten. De protestants-christelij­ke partijen, die in ver­schillende combinaties deelnamen, gin­gen relatief vooruit. Ten opzichte van 1987 kregen zij met slechts 6000 kiezers extra er 12 zetels bij. Hierbij dient echter opge­merkt te worden dat het totaal aantal Staten­zetels was ver­hoogd van 748 tot 756.

Bij de verkiezing van Gedeputeerden vonden minder grote ver­schuivingen plaats dan op grond van de Statenverkiezin­gen te verwachten viel. D66 kreeg er slechts zes Gedepu­teer­den bij, maar bleef in de provincies Gro­ningen, Fries­land, Overijssel, Flevoland, Utrecht, Noord-Brabant en Lim­burg buiten de colle­ges. De PvdA moest acht Gedeputeer­den inleve­ren, maar bleef in alle colleges vertegen­woor­digd - evenals de VVD, die haar 15 Gedeputeerden behield. Het CDA kreeg er een Gedeputeerde bij, maar werd in Zuid-Holland door een coalitie van PvdA, D66 en VVD bui­­tenspel gezet. De kleinere partijen werden niet bij de college­vor­ming betrokken.

tabel uitslag Provinciale Statenverkiezingen 1991

 

1987      

1991

 

%

zetels

%

Zetels

CDA

33,0

255 32,6 257

PvdA

    33,0 261 20,4 166

VVD

15,5

112

15,7

116

D66

6,7

45

15,6

116

RPF/GPV/SGP

 4,8 

 35 

 6,0

 47

GL*

5,2

36

4,8

32

PNL

0,4 4 0,5 5

CD

0,3

0

1,0

3

FNP

0,2 2 0,3 3

BOF

- - 0,5 2

DA

- - 0,1 2

SP

0,5

1

0,9

1

Groenen

0,6

1

0,6

1

OPD

-

-

0,1

1

overige

1,1

0

0,6

0

totaal

100,1%

748

100,1%

756

* Groen Links deed als zodanig pas in 1991 mee; voor 1987 zijn de resultaten van CPN, EVP, PPR en PSP samengevoegd.

Bron: Verkiezingsstatistiek Provinciale Staten CBS, 1991

Laatst gewijzigd: 1 13-09-2012 12:56:07